Leczenie endodontyczne zęba mlecznego zamiast ekstrakcji. Case zęba 75
Ząb mleczny nie zawsze jest zębem, który „zaraz wypadnie”. U młodego pacjenta do jego fizjologicznej wymiany mogą pozostawać jeszcze lata, a przedwczesna utrata zęba może mieć znaczenie dla utrzymania miejsca w łuku i dalszego rozwoju uzębienia.
Dlatego w stomatologii dziecięcej decyzja pomiędzy leczeniem endodontycznym zęba mlecznego a jego ekstrakcją powinna wynikać z pełnej oceny klinicznej i radiologicznej.
W przedstawionym przypadku 7-letniego pacjenta z nieodwracalnym zapaleniem miazgi zęba 75 zdecydowano o wykonaniu pulpektomii, czyli leczenia kanałowego zęba mlecznego.
To przypadek szczególnie wartościowy również podczas przygotowań do Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego, ponieważ pokazuje, że właściwa odpowiedź nie zawsze sprowadza się do prostego schematu: ząb mleczny + choroba miazgi = ekstrakcja.
Pacjent: 7-letni chłopiec z bólem dolnego lewego zęba
Do gabinetu zgłosił się 7-letni chłopiec z mamą z powodu bólu dolnego lewego zęba.
Dolegliwości występowały od około tygodnia. Początkowo ból pojawiał się podczas jedzenia słodyczy. Od dwóch dni występował również samoistnie, ze szczególnym nasileniem wieczorem.
Rodzice podawali dziecku ibuprofen, który przynosił częściową poprawę.
Pacjent był ogólnie zdrowy, bez chorób przewlekłych i alergii.
Już sam wywiad wskazywał więc na konieczność dokładnej diagnostyki miazgi, ale o wyborze sposobu leczenia nie można było zdecydować wyłącznie na podstawie charakteru bólu.
Badanie kliniczne zęba 75
Badanie wykazało obecność rozległej zmiany próchnicowej w zębie 75, czyli drugim dolnym lewym trzonowcu mlecznym.
Stwierdzono:
rozległą zmianę próchnicową na powierzchni okluzyjno-stycznej,
głębokie zniszczenie korony,
dodatni odczyn na opukiwanie pionowe (+),
brak obrzęku i przetoki,
fizjologiczną ruchomość zęba,
przeciętną higienę jamy ustnej.
Podczas usuwania zębiny próchnicowej doszło do otwarcia komory miazgi.
W takiej sytuacji kluczowe znaczenie miała dalsza ocena stanu miazgi oraz badanie radiologiczne.
Co wykazało zdjęcie RVG?
W diagnostyce wykonano zdjęcie RVG.
Badanie radiologiczne wykazało:
Ubytek próchnicowy sięgający komory miazgi,
brak patologicznej resorpcji korzeni,
brak zmian w okolicy rozwidlenia korzeni,
prawidłowo rozwijający się zawiązek zęba 35,
około 3-4 lata do fizjologicznej wymiany zęba 75.
Ten ostatni element miał duże znaczenie dla planowania leczenia.
Ząb nie znajdował się bezpośrednio przed naturalną utratą. Jego usunięcie oznaczałoby pozostawienie wolnej przestrzeni w łuku na kilka kolejnych lat.
Rozpoznanie: nieodwracalne zapalenie miazgi zęba mlecznego 75
Na podstawie całości obrazu klinicznego postawiono rozpoznanie:
nieodwracalne zapalenie miazgi zęba mlecznego 75 z możliwością zachowania zęba w łuku.
Nie zdecydowano jednak od razu o ekstrakcji.
W tym przypadku zachowanie zęba było możliwe, a pozostały czas do jego fizjologicznej wymiany przemawiał za podjęciem leczenia pozwalającego utrzymać go w łuku.
Dlaczego wykonano pulpektomię?
W czasie leczenia po usunięciu miazgi komorowej nie udało się uzyskać hemostazy.
Była to jedna z kluczowych informacji decydujących o dalszym postępowaniu.
Ze względu na:
młody wiek pacjenta,
znaczny czas pozostały do fizjologicznej utraty zęba,
brak zmian okołowierzchołkowych,
brak zmian w okolicy furkacji,
brak hemostazy po amputacji miazgi komorowej,
podjęto decyzję o wykonaniu leczenia endodontycznego, czyli pulpektomii, zamiast ekstrakcji zęba.
Jak przebiegało leczenie kanałowe zęba mlecznego?
Leczenie wykonano etapowo.
1. Znieczulenie i izolacja
Zastosowano znieczulenie miejscowe, a pole zabiegowe odizolowano koferdamem.
2. Usunięcie próchnicy
Całkowicie usunięto tkanki próchnicowe i opracowano dostęp do komory zęba.
3. Ocena miazgi
Po usunięciu miazgi komorowej nie uzyskano hemostazy, co przemawiało za koniecznością kontynuowania leczenia kanałowego.
4. Ekstyrpacja miazgi kanałowej
Usunięto miazgę z kanałów korzeniowych.
5. Opracowanie kanałów
Kanały opracowano ręcznymi pilnikami z obfitym płukaniem, a następnie dokładnie je osuszono.
6. Wypełnienie kanałów
Kanały wypełniono materiałem resorbowalnym przeznaczonym do leczenia zębów mlecznych.
To istotny element leczenia, ponieważ ząb mleczny pozostaje częścią dynamicznie zmieniającego się uzębienia dziecka i w odpowiednim czasie powinien ulec fizjologicznej wymianie.
7. Odbudowa korony
Koronę zęba odbudowano materiałem kompozytowym.
Ze względu na jej znaczne osłabienie pacjentowi zalecono następnie wykonanie korony stalowej SSC podczas kolejnej wizyty.
Dlaczego nie zdecydowano się na ekstrakcję zęba 75?
To jeden z najważniejszych elementów całego przypadku i jednocześnie dobry punkt do zapamiętania przed LDEK.
Ekstrakcja nie byłaby tutaj rozwiązaniem obojętnym dla dalszego rozwoju uzębienia.
Przedwczesna utrata zęba 75 mogłaby wiązać się z:
przedwczesną utratą miejsca w łuku,
ryzykiem mezjalizacji pierwszego trzonowca stałego,
możliwością powstania stłoczeń w przyszłości,
koniecznością zastosowania utrzymywacza przestrzeni.
Ponieważ do fizjologicznej utraty zęba pozostawały jeszcze około 3-4 lata, zachowanie go miało istotne znaczenie.
Ząb mleczny pełni ważną funkcję do momentu naturalnej wymiany
W przypadku zębów mlecznych nie należy oceniać zasadności leczenia wyłącznie przez pryzmat tego, że w przyszłości zostaną zastąpione zębami stałymi.
Do momentu fizjologicznej wymiany ząb mleczny nadal pełni swoją funkcję w łuku.
Dlatego przed podjęciem decyzji o ekstrakcji trzeba uwzględnić między innymi:
wiek dziecka,
przewidywany czas do fizjologicznej wymiany,
stan korzeni,
obecność lub brak zmian patologicznych w kości,
możliwość prawidłowego leczenia i odbudowy zęba.
W przedstawionym przypadku warunki pozwalały na zachowanie zęba.
Co z tego case study warto zapamiętać przed LDEK?
Najważniejsza lekcja z tego przypadku brzmi:
ząb mleczny wymagający leczenia miazgi nie zawsze powinien zostać usunięty.
W tym przypadku o wyborze pulpektomii zdecydowały łącznie:
zachowane korzenie,
brak zmian zapalnych w kości,
brak zmian w okolicy furkacji,
brak możliwości zatamowania krwawienia po amputacji miazgi komorowej,
kilka lat pozostałych do fizjologicznej wymiany zęba.
Leczenie endodontyczne pozwalało więc zachować ząb 75 w łuku do czasu jego naturalnej utraty.
To właśnie sposób myślenia, który warto ćwiczyć podczas przygotowań do LDEK. Nie tylko rozpoznanie choroby, ale również kwalifikacja pacjenta do właściwego sposobu leczenia na podstawie całego obrazu klinicznego i radiologicznego.
Podsumowanie
U 7-letniego pacjenta z rozległą próchnicą zęba 75 rozpoznano nieodwracalne zapalenie miazgi. Brak patologicznej resorpcji korzeni i zmian w okolicy furkacji, prawidłowo rozwijający się zawiązek zęba 35 oraz około 3-4 lata pozostałe do fizjologicznej wymiany pozwalały rozważyć zachowanie zęba.
Brak hemostazy po amputacji miazgi komorowej był przesłanką do wykonania pulpektomii. Kanały opracowano i wypełniono materiałem resorbowalnym przeznaczonym do zębów mlecznych, a ze względu na znaczne osłabienie korony zalecono jej późniejszą odbudowę koroną stalową SSC.
Wybór leczenia endodontycznego zamiast ekstrakcji pozwalał uniknąć przedwczesnej utraty zęba i związanych z nią konsekwencji dla miejsca w łuku.
Jeśli przygotowujesz się do LDEK, ćwicz nie tylko zapamiętywanie pojedynczych informacji, ale również analizowanie całych przypadków klinicznych. W Egzamin LDEK znajdziesz bazę pytań wraz ze szczegółowymi omówieniami i materiały pomagające przygotować się do egzaminu krok po kroku.
Chcesz mieć takie przypadki pod kontrolą?
Jeśli przygotowujesz się do LDEK i chcesz pewnie rozpoznawać takie sytuacje kliniczne, warto ćwiczyć na dobrze opracowanych case study.
W aplikacji Egzamin LDEK znajdziesz pytania oparte na realnych przypadkach, z dokładnym wyjaśnieniem i odniesieniem do aktualnej wiedzy.
Sprawdź dostęp tutaj: https://www.egzaminldek.pl/kup-dostep
To narzędzie, które pomaga myśleć klinicznie i zwiększa Twoją skuteczność na egzaminie.